Урок 18

Причастные обороты с причастным именем общего действия II.

Причастные обороты со служебным словом හැටි (සැටි) как.

Причастные обороты с послелогами ලෙස как и තෙක් (තුරු) до.

Причастные обороты с союзным словом නමුත් хотя, однако.

Эмфатические причастные имена, образованные посредством морфемы -ත්ම.

Причастные обороты, соответствующие придаточным предложениям с союзным словом что в русском языке.

Причастные обороты с причастным именем общего действия II

В сингальском языке причастные обороты, соответствующие по значению придаточным предложениям русского языка с союзом что, могут вводиться в состав предложения посредством причастного имени общего действия II, например:

ඔහු විශ්‍රාම ශාලැමෙන් එළියට යනු මම දුටුවෙමි. Я увидел, что он выходит из зала ожидания.

විශ්‍රාම ශාලාව අසල බස්රථය නවත්වනු ඇසී මම බංකුවෙන් නැගිට ජතේලය ලඟට ආවෙමි. (ඇසෙනවා слышаться, быть слышным) Услышав, что около зала ожидания останавливается автобус, я поднялся со скамейки и подошел к окну.

В отличие от причастных оборотов, вводимых в состав предложения посредством суффикса -බව и служебного слова යයි, причастные обороты с причастным именем общего действия II могут обозначать только действие, которое происходит одновременно с действием, выраженным сказуемым предложения. Поэтому обороты с причастным именем общего действия II входят только в состав тех предложений или причастных оборотов, где признак действия выражается причастными именами общего действия I දකිනවා видеть, පෙනෙනවා видеться, අසනවා слышать и ඇසෙන්වා слышаться (Причастные имена පෙනෙනවා и ඇසෙන්වා употребляются с субъектом в дательном падеже и, как правило, переводятся на русский язык глаголами видеть и слышать).

В некоторых случаях причастные обороты с причастным именем общего действия II соответствуют в русском языке придаточным предложениям с союзом как, например:

ඇය ගීත ගායනා කරනු අසා ඇයට සංගීත විද්‍යාලයට ඇතුල් විය හැකි යයි මම තීරණය කළෙමි. Услышав, как она поет, я решил, что она может поступить в консерваторию.

Причастные обороты с причастным именем общего действия II могут употребляться и с послелогами. Как правило они употребляются с послелогами සඳහා для, чтобы или පිණිස для, чтобы и соответствуют придаточным предложениям цели в русском языке, например:

චයිපටියක් මිළ දී ගනු පිණිස සිරිපාල දෙවැනි තට්ටුවට ගියේය. Сирипала пошёл на второй этаж, чтобы купить галстук.

Причастные обороты со служебным словом හැටි (සැටි) как

Причастные обороты со служебным словом හැටි соответствуют в русском языке придаточным предложениям с союзом как. Признак действия или состояния в таких оборотах передается посредством причастий, например:

බස්රථය පැමිණි විට මිනිසුන් කීපදෙනෙක් බංකුවෙන් නැගිට විශ්‍රාම ශාලාවෙන් පිටත් වූ හැටි මම දුටුවෙමි. Я увидел, как несколько человек встали со скамейки и вышли из зала ожидания, когда прибыл автобус.

සිරිල් විශ්වවිද්‍යාලයෙහි ඉගෙනගන්නා හැටි ඔහු ලියුමකින් මට දැන්වුවේය. Он сообщил мне в письме, как Сирил учится в университете.

Причастные обороты с послелогами ලෙස как и තෙක් (තුරු) до

Причастные обороты с послелогом ලෙස употребляются в сочетании с причастными именами, передающими побуждение к действию ඉල්ලනවා просить, අණ කරනවා приказывать и т.д. Признак действия в таких оборотах передается причастием настоящего времени, например:

සෝවියට් තැපැල් මුද්දර කීපයක් එවන ලෙස මම සුනිල්ගෙන් ඉල්ලුවෙමි. Я попросил Сунила прислать мне несколько советских марок.

Причастные обороты с послелогами තෙක් или තුරු соответствуют в русском языке временным придаточным предложениям с союзом до тех пор, пока не. Признак действия или состояния в таких оборотах передается посредством причастия настоящего времени, например:

නාගොඩ තෙක් දුවන බස්රථය පිටත් වන මතක් (или පිටත් වන තුරු) මම විශ්‍රාම ශාලාවෙහි සිටියෙමි. Я был в зале ожидания до тех пор, пока не отправился автобус, идущий в Нагоду.

ඔහුන් මට ටැලිපෝන් කරන තෙක් (или ටැලිපෝන් කරන තුරු) මට ගෙදර සිටින්නට සිදුවිය. Мне пришлось оставаться дома до тех пор, пока они мне не позвонили.

В ряде случаев сингальские предложения с такими причастными оборотами переводятся на русский язык простыми распространенными предложениями, например:

සවස හනර වන තුරු මම පුස්නකාලයෙහි වැඩ කරමින් සිටියෙමි. До четырех часов вечера я работал в библиотеке.

මොස්කව්වලින් එන දුම්රිය පැමිණෙන තෙක් මිනිත්තු විස්සක් තිබුණේය. До прибытия поезда из Москвы оставалось двадцать минут.

Причастные обороты с союзным словом නමුත් хотя, однако

Причастные обороты с союзным словом නමුත් соответствуют уступительным придаточным предложениям с союзом хотя в русском языке. Признак действия или состояния в таких оборотах передается с помощью причастий, которые стоят непосредственно перед союзным словом නමුත්, например:

වෙළඳ සේවිකාව සිරිපාලට තිස්නවවැනි ප්‍රමාණයේ කමිසයක් මිළ දී ගන්නට උපදෙස් දුන් නමුත් ඔහු තිස්අටවැනි ප්‍රමාණයේ එකක් මිළ දී ගත්තේය. Хотя продавщица и посоветовала купить рубашку тридцать девятого размера, Сирипала купил рубашку тридцать восьмого размера.

ඔහුද විශ්වවිද්‍යාලයෙහි ඉගෙනගන්නා නමුත් එහි මා ඔහු එක් වරක්වත් දුටුවේ නැත. Хотя он также учится в университете, я его там не видел ни разу.

Эмфатические причастные имена, образованные посредством морфемы -ත්ම

Эмфатическое причастное имя, образованное посредством присоединения морфемы -ත්ම к основе причастных имен общего действия කර+ත්ම=කරත්ම, බසි+ත්ම=බසිත්ම, වෙ+ත්ම=වෙත්ම, обозначает действие, за которым немедленно следует действие, выраженное сказуемым предложения. Эти причастные имена не употребляются изолированно–вместе с относящимися к ним словами они образуют причастные обороты, соответствующие по своему значению придаточным предложениям времени с союзом как только в русском языке, например:

මේසය ලඟට එත්ම එය මත ලියුමක් තිබෙන බව මම දුටුවෙමි. Как только я подошел к столу, я увидел, что на нем лежит письмо.

ඔවුන් මට අලුත් තැපැල් මුද්දර එවත්ම මා ඒවා ඔබට පෙන්වනු ඇත. Как только они пришлют мне новые марки, я покажу их тебе.

Причастные обороты, соответствующие придаточным предложениям с союзным словом что в русском языке

Причастные обороты со служебным словом යයි и с суффиксом -බව соответствуют придаточным предложениям в русском языке с союзом что и не могут передавать значения придаточных предложений с союзным словом что. Значение придаточных предложений в русском языке с союзным словом что в сингальском языке передается посредством определительных причастных оборотов, опорным элементом которых, как правило, является имя существительное දේ вещи, например:

ඔහු කී දේ ඔබට මතකද? Ты помнишь, что он сказал?

එහි දුටු දේ ගැන මට කියන්නට නොපුළුවනි. Я не могу сказать о том, что видел там.

Гораздо реже значение русских придаточных предложений с союзным словом что в сингальском языке может передаваться причастным оборотом со служебным словом යයි, в состав которого входят вопросительные местоимения, например:

බව ඊයේ දුටුවේ මොකක්දැයි කියන්න. Расскажи о том, что ты видел вчера.

ТЕКСТ

මගඩි නාටකය

ගැමියන් විසින් වර්ණනා කරනු ලබන සුරංචියා මෙවර හදිසියේ ගමට පැමිණීම අපගේ පුදුමයටත් සන්තෝෂයටත් හේතු විය. ඔහු අඩි හයක් පණෙ උස කයක් ඇති මිනිහෙකි. ඔහුගේ ඇස් දෙකත් මුහුණත් දුටු හැම විටම මට නරියෙක් මතක් විය.

සුරංචියා මෙවර ආ දවසේම මට වැනිස් බෝලයකුත් හොඳ පෑන පිහියකුක් තෑගි කළේය. හොඳ ටැනිස් බෝලයක් එකල අපට දකින්ට පවා ලැබුණේ කලාතුරකිනි. සුරංචියං මට තෑගි කළ පිහිය මම රෙදි කඩක දවටා අල්මාරියෙහි තබා අනතුරුව කුඩම්මාගේ සාරියකින් වැසුවෙමි.

සුරංචියා සතියකින් පසු කොළඹ ගොස් ලස්සණ ගැහැණියක් සමග ආවේය. ඔහු ඇනී පෙරේරා යන නමින් හැඳින්වූ ඇ ශූර ගැහැණියකි. ඇය දුක් සින්දු කී හැටි අසන ගැහැණුත් ළමයිත් හඬති. ගැමියෝ තමන් නොදුටු ඇයගේ රැඟම්{1} වර්ණනා කළෝය.

සුරංචියා ඇනී පෙරේරා සමග පාසැලෙහි කළමනාකාරයා හමුවන්ට ගියේ ඔහුගේ අලුක් නාටකය දක්වනු පිණිස පාසැල එක රැසකට බදුගනු පිණිසය. ඇනී පෙරේරාටත් සුරංචියාටත් පැහැදුණු කළමනාකාරයා මුදල් අය නොකරම{2} සෙනසුරාදා රැයෙහි පාසැල ඔවුන්ට දෙන්නට කැමති විය.

ලබන දින සුරංචියාත් ඇනී පෙරේරාත් කොළඹ බලා පිටත් වී ගොස් දවසකට පසු සුරංචියා පැමිණියේ දැන්වීම් කොළ බොහෝ ගණනක් රැගෙනය. ඔහු ඒ දැන්වීම් කොළ අපේ ගම පුරාත් අනික් ගම් දෙකකන් විසුරුවා හරින ලෙස මගෙනුත් අනික් ළමයින්ගෙනුත් ඉල්ලුවේය. ඔහු අපට විකට් එක බැගින් නොමිළයේ දී නාටකයෙන් පසු තෑග්ග බැගින්ද දෙන බව කීය.

සෙනසුරාදා රැයෙහි පාසැලෙහි මිනිස්සු බොහෝ දෙනෙක් රැස්වූහ. රඟමණ්ඩලය එළිය කරමින් දැල්චුණේ පහන් දෙකකි. බොහෝ වේලාවක් ඉකුත් වූ නමුත් නාටකය පටන්ගන්නට සූදානම් වීමේ එක් ලකුණක්වත්{3} නොපෙනිණ. නොඉවයුම් වූ සමහරෙක්{4} කෑගසන්නට පටන් ගත්හ.

“මොකද? මගඩි නාටකය මගඩියක්ද?” යයි එකෙක් කෑගැසුවේය. ළමයින් බංකුවලට ගසන්ට වීම නිසා ගෝසාච වැඩි විය. රඟමණ්ඩලය පිටිපස පිහිටි කාමරය තුළින් ගහගැනීමේ හඬ ඇසුණේය. මේය පුටු පෙරළෙන හඬ{5} ඇසෙත්ම නරුණයෙක් කාමරයෙන් එළියට පැන්නේය.

“නළුමෝ ගහගන්නචා! එකෙක් මැරෙන තෙක් නවතින්නේ නැහැ. පණ බේරාගෙන යන එක හොඳයි.” කියමින් ඔහු දුවන්නට විය. කවුරුත් පාසැලෙන් එළියට පැන දිව්වෝය. මයිල බාගයක් දුව ගොස් අපි නැවතුණෙමු. තරුණයන් දෙතුන් දෙනෙකු{6} ආපසු පාසැලට යනු දුටු අපි ද ඔවුන් සමග ගියෙමු. පොලිස්කාරයන් දෙදෙනෙකු සුරංචියා අල්ලා ගෙන යන්ට සූදානම් වනු දුටු එක් තරුණයෙක් මෙසේ කීය:

“අපේ සල්ලි ආපසු දෙන්න!”

“සල්ලි!” කියමින් පොලිස්කාරයෙක් සිනාසුණේය. “මිනිහා අපි යිරබාරෙට ගන්නා. මිනිහාට විරුද්ධව සියලු පැමිණිලි පොලිසියේ ලොක්කාට කියන්නට ඕනෑ.”

සුරංචියා කළේ මහා මගඩියක් බව ගමේ කාටත් දැනගන්නට ලැබුණේ එක් දිනකින් පසුය. නාටකය දක්වනු සඳහා කිසිම නළුවෙක් කොළඹින් නොපැමිණියේය. බොරු ගහගැනීම පටන් ගන්නා ලද්දේ සුරංචියාගේ මීත්‍රයන් තුන්දෙනෙකු වියිනි. පොලිස්කාරයෝ දෙදෙනාද සුරංචියාලගේ මිත්‍රයෝ වූහ. ඔවුහු බොරු පොලිස්කාරයෝ වූහ. යුරංචියා මේ මගඩි නාටකය අනික් ප්‍රදේශ දෙකක ගම්වල මෙසේ දක්වා මුදල් ලබාගත් බව ගම්ම්ලාදෑනියාට දන්වන ලද්දේ පොලිසිය විසිනි. සුරංචියා යළිත් පැමිණියොත් වහාම පොලිසියට දැන්විය යුතු යයි පොලියියේ ලොක්කා ගම්මුලදෑනියාට කීය.

СЛОВАРЬ

මගඩි [magaḍi] шуточный, комический

නාටකය [nāṭakaya] представление, спектакль

ගැමියා [gæmiyā] крестьянин, деревенский житель

වර්ණනා කරනවා [varṇanā karanavā] расписывать, расхваливать

හදිසියේ [hadisiyē] внезапно, неожиданно

පුදුමය [pudumaya] удивление

සන්තෝෂය [santōṣaya] радость

හේතූ වෙනවා [hētu venavā] быть причиной

අඩිය [aḍiya] фут (мера длины)

කය [kaya] тело

ඇස [æsa] глаз

මහුණ [muhuṇa] лицо

නරියා [nariyā] лиса

ටැනිස් [ṭænis] теннисный

බෝලය [bōlaya] мяч

පෑන පිහිය [pǣna pihiya] перочинный нож

එකල [ekala] то время; в то время

ලැබෙනවා [læbenavā] зд. приходиться; случаться

කලාතුරකින් [kalāturakin] редко

රෙදි කඩ [redi kaḍa] тряпка, лоскут

දවටනවා [davaṭanavā] заворачивать (с местн. пад.)

අනතුරුව [anaturuva] затем

කුඩම්මා [kuḍammā] мачеха

සාරිය [sāriya] сари

ගැහැණිය [gæhæṇiya] женщина мн. ගැහැණු

ශූර [śūra] лучший, выдающийся

දුක් [duk] печальный

සින්දුව [sinduva] песня; ~කියනවා петь песню

අසනවා [asanavā] слышать

හඬනවා [hanḍanavā] плакать

රැඟුම [rænguma] игра на сцене, выступление

කළමනාකාගරයා [kaḷamanākārayā] директор

පිණිස [piṇisa] послелог для

රැය [ræya] вечер; ночь

පැහැදෙනවා [pæhædenavā] уважать (с дат. пад.)

අය කරනවා [aya karanavā] брать, собирать (плату, деньги)

බලා [balā] послелог по направлению, в

දැන්වීම් කොළය [dænvīm koḷaya] объявление

රැගන්නවා [rægannavā] брать

පුරා [purā] послелог по всему

විසුරුවා හරිනවා [visuruvā harinavā] зд. расклеить

ළමයා [ḷamayā] ребенок; подросток; мн. ළමයි

නොමිළයේ [nomiḷayē] бесплатно

රඟමණ්ඩලය [rangamaṇḍalaya] сцена

එළිය කරනවා [eḷiya karanavā] освещать

ඉකුත් වෙනවා [ikut venavā] проходить

ලකුණ [lakuṇa] знак, признак

නොඉවසුම් වෙනවා [noivasum venavā] быть нетерпеливым, терять терпение

සමහරෙක් [samaharek] кто-то, некоторые

කෑගසනවා [kǣgasanavā] кричать

මගඩිය [magaḍiya] шутка, обман

ගසනවා [gasanavā] ударять

ගෝසාව [gōsāva] шум

පිටිපස [piṭipasa] послелог за, позади

තුළින් [tuḷin] послелог из

ගහගන්නවා [gahagannavā] драться

පෙරළෙනවා [peraḷenavā] переворачиваться

තරුණයා [taruṇayā] молодой человек

ඇසෙනවා [æsenavā] слышаться (в предложении с субъектом в дательном падеже имеет значение «слышать»)

පනිනවා [paninavā] прыгать

මැරෙනවා [mærenavā] умирать, погибать

පණ [paṇa] жизнь

බේරාගන්නවා [bērāgannavā] спасать

වෙනවා [venavā] зд. начинать

කවුරුත් [kavurut] все (употр. вместо одуш. сущ.)

පනිනවා [paninavā] зд. выскакивать

මයිල බාගය [mayil bāgaya] полмили

දුව යනවා [duva yanavā] бежать

පොලිස්කාරයා [poliskārayā] полицейский

සල්ලි [salli] разг. деньги

සිනාසෙනවා [sināsenavā] улыбаться; смеяться

සිරබාරෙට ගන්නවා [sirabāreṭa gannavā] арестовать

විරුද්ධව [viruddhava] послелог против (с дат. пад.)

සියලු [siyalu] мест. все

පැමිණිල්ල [pæmiṇilla] жалоба

පොලිසිය [poisiya] полиция

ලොක්කා [lokkā] начальник

මහා [mahā] большой

කාට [kāṭa] зд. всем

බොරු [boru] ложный, ненастоящий

ගම්මුලාදෑනියා [gammulādǣniyā] староста деревни

වහාම [vahāma] немедленно, сразу же

КОММЕНТАРИИ

{1}. නමන් නොදුටු ඇයගේ රැඟුම් её игру, которую они сами не видели.

{2}. මුදල් අය නොකරම даже не взяв денег. Эмфатическая частица ම в сочетании с причастными именами предшествующего действия имеет значение даже.

{3}. එක් ලකුණක්වත් ни одного признака. Эмфатическая частица වත් в сочетании с именем существительным в единственном числе с основой числительного එක – එත් в отрицательных предложениях имеет значение ни.

{4}. සමහරෙක් кто-то, некоторые. Хотя это слово и имеет форму единственного числа, в нем заключено понятие множественности. Поэтому, выступая в роли подлежащего, оно требует постановки сказуемого во множественном числе.

{5}. මේස පුටු පෙරළෙන හඬ шум опрокидывающихся столов и стульев.

{6}. තරුණයන් දෙතුන් දෙනෙක් два-три молодых человека. Числительные, обозначающие неопределённое количество, образуются путем соединения основы одного числительного с другим числительным. Полученное числительное в сочетании с именами существительными употребляется как и обычные количественные числительные.

УПРАЖНЕНИЯ

I. Прочтите, перепишите и письменно переведите текст урока. Выучите новые слова.

II. Замените в следующих предложениях, где это возможно, причастные обороты с суффиксом -බව причастными оборотами с причастным именем общего действия II.

  1. මා කාමරයට ඇතුල් වූ විට සිරිපාල ගුණදාසගේ වාර්තාව වර්ණතා කරන බව මට ඇසිණ. 2. ගුණදාස ගමට පැමිණීම අපේ මල්ලීගේ සන්තෝෂයට හේතු වූ බව මම දත්තෙමි. 3. ඔහු අල්මාරියෙන් පෑන පිහියක් ගන්නය බව මම දුවුවෙමි. 4. දැන් ගුණදාස ගමට පැමිණෙන්නේ බොහෝ කලාතුරකින් බව ඔහු මට කෙටිලියුමකින් දන්වා ඇත. 5. තාත්තා පොත් කීපයක් පුවත්පතක දවටන බව මම දුටුවෙමි. 6. පුරංචියා තමාට වැනිස් බෝල දෙකක් තෑගි කළ බව රණදේව මට කීය. 7. සුරංචියා කොළඹ බලා පිටත් වී ගිය බව සෙනසුරාදා උදේ අපි දැනගත්තෙමු. 8. කිසිවෙකු කෑගසන බව ඇසී මම නැවතුණෙමි 9. පාසැලෙහි කළමනාකාරයා මුදල් අය නොකරම පාසැල සුරංචියාට දෙන්නට කැමති වූ බව ගමෙහි කවුරුත් දත්හ. 10. රඟමණ්ඩලය පිටිපස පිහිටි කාමරය තුළින් කිසිවෙකු පිටත් වන බව අපට පෙනිණ. 11. ඔහුගේ අලුත් නාටකය දක්වනු පිණිස සුරංචියා පාසැල එක්, රැයකට බදු ගත් බව ගුණදාස අපට කීය. 12. රඟමණ්ඩලය එළිය කරමින් පහන් දෙකක් දැල්වෙන බව මට පෙනිණ.

III. В следующих предложениях замените причастные имена общего действия II в дательном падеже причастными оборотами с послелогом ලෙස.

  1. කාමරයේ පහනක් දල්වන්නට අම්මා මට කීවාය. 2. සුරංචියා ගමට යළිත් පැමිණියොත් වහාම පොලිසියට දන්වන්නට පොලිසීයේ ලොක්කා ගම්මුලාදෑනියාට කීය. 3. සින්දු කීපයක් කියන්නට අපි ඇයගෙන් ඉල්ලුවෙමු. 4. හෙට හවස හතරට නොවරදවා තමාගේ ගෙදරච එන්නට සුනිල් මගෙන් ඉල්ලුවේය. 5. අලුත් නාටකය දක්වනු පිණිස පාසැල සෙනයුරාදා රැයට තමාට දෙන්නට සුරංචියා පාසැලෙහි කළමනාකාරයාගෙන් ඉල්ලුවේය. 6. නමා මිළ දී ගත් ටයිපටි දෙක කඩදාසියක දවටන්නට සිරිපාල වෙළඳ සේවිකාවගෙන් ඉල්ලුවේය. 7. මේ පිඟන් මේසය උඩ තබන්නට ඔහු මගෙන් ඉල්ලුවේය.

IV. Образуйте из слов, заключенных в скобки, причастные обороты с послелогами තෙක් или තුරු.

  1. (ඊයේ, සවස හතර, වෙනවා) අපි අපේ ගම පුරාත් අනික් ගම් දෙකකත් දැන්වීම් කොළ විසුරුවා හරිමින් සිටියෙමු. 2. (පැය දෙකක්, ඉකුත් වෙනවා) මා කලබල වුණේ නැත. 3. (පාසැල, මිනිසුන් බොහෝ දෙනෙක්, රැස්වෙනවා) ඔවුන් නාටකය පටන්ගත්තේ නැත. 4. (ඔහු, මේසය උඩ තිබෙන පහනක, දල්වනවා) මට ඔහු අඳුනාගන්නට බැරි විය. 5. (තාත්තා, මම, ලියුමක්, එවනවා) ගුණදාස ආපසු කොළඹ නගරයට පැමිණි බව මම නොදත්තෙමි. 6. (ඔහුමග් ඇඳුම් කට්ටලය, ගැළපෙන ටයිපටියක්, සොයාගන්නවා) සුනිල් වෙළඳ සේවිකාව විසින් ගෙනෙන ලද ටයිපටි තෝරා බලමින් සිටියේය. 7. (ඔහු, කොළඹින්, ආපසු ගමට එනවා) ඔහු කොළඹ බලා ගියේ මොනවා සඳහා දැයි අපි නොදත්නෙමු. 8. (සවස හතර, වෙනවා) ඔහු ගෙය ඉදිරියෙහි ඒ මේ අත ඇවිදිමින් සිටියේය. 9. (රැය, වෙනවා) අපි ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ තත්ත්වය ගැන කතා කරමින් සිටියෙමු.

V. Образуйте из слов, заключенных в скобки, причастные обороты в настоящем времени с союзным словом නමුත්.

  1. (ඔහු, මොස්කව් ගුවන් විදුලිය, වැඩ කරනවා) මා ඔහු එහි එක් වරක්වත් දුටුවේ නැත. 2. (ඔහු. කම්හල, කලට වේලාවට, එනවා) අද ඔහු මිනිත්තු දහයකින් ප්‍රමාද විය. 3. (ඔහු, සිංහල — රුසියානු ශබ්ද කෝෂය, තිබෙනවා) ඔහු එය මට දුන්නේ නැත. 4. (සිරිතක් වශයෙන්, උදේ, මම, කෝපි, බොනවා) අද මම තේවතුර බොන්නට කැමති වෙමි. 5. (සිරිතක් වශයෙන්, ඔහු, විශ්වවිද්‍යාලය, උමං විදුලි දුම්රිය, යනවා) අද ඔහු විශ්වවිද්‍යාලයට බස්රථයකින් ගොස් ඇත. 6. (මම, චයිකොව්ස්කි විසින් සම්පාදනය කරන ලද මුද්‍රා නැටුම්, කැමති වෙනවා) මොස්කව්හි සිටි විට බොල්ෂෝයි නෘත්‍ය ශාලාවට ගොස් “හංස පොකුණ” නමැති මුද්‍රා නැටුම නරඹන්නට මට බැරි විය.

VI. Образуйте из слов, заключенных в скобки, причастные обороты в прошедшем времени с союзным словом නමුත්.

  1. (රෑ අට, එනවා, ඔහු, පොරොන්දු වෙනවා) රෑ නවයට පවා ඔහු පැමිණියේ නැත. 2. (මම, පෑන පිහිය, සාරිය, වසනවා) කුඩම්මා එය සොයාගත්තාය. 3. (තරුණයන් දෙතුන් දෙනෙක්, ආපසු පාසැලට යනවා) අප ඔවුන් සමග ගියේ නැත. 4. (මෙවර, ඔහු, ගමෙහි මාස දෙකක් නැවතී සිටිනවා) මා ඔහු දුටුවේ කලාතුරකිනි. 5. (පොලිස්කාරයෝ, ඔහු, සිරබාරෙට ගන්නවා) අප එය ගැන දත්තේ නැත. 6. (ඔහු, අපි, පැහැදෙනවා) සෙනසුරාදා රැයෙහි පාසැල නොමිළයේ දෙන්නට ඔහු කැමති නොවීය. 7. (පාසැල, රැස්වූ මිනිසුන්ගෙන් සමහරෙක්, කෑගසනවා, පටන්ගන්නවා) රඟමණ්ඩලයට කිසිවෙකු පැමිණියේ නැත. 8. (අපි, විකට් තුනක්, උවමනා වෙනවා) අපට ටිකට් දෙකක් පමණ ලබාගත හැකි විය. 9. (ඹවුහු, බොරු පොලිස්කාරයෝ, වෙනවා) කිසිවෙකු එය ගැන දැනගත්තේ නැත. 10. (රඟමණ්ඩලය පිටිපස පිහිටි කාමරය, මෙස පුටු පෙරළෙන හඬ, වහාම, නවතිනවා) පාසැලෙහි රැස්වූ මිනිස්සු කලබල වූහ. 11. (මිනිසුන් බොහෝ දෙනෙක්, ඇයගේ රැගුම්, වර්ණනා කරනවා) මා හිතන හැටියට ඇය රඟපෑවේ දුර්වල ලෙසය. (දුර්වල ලෙස слабо). 12. (ඈ, ලස්සණ ගැහැණිය,වෙනවා) ගැමියෝ ඇයට කැමති නොවූහ. 13. (බොහෝ වේලාවක්, ඉකුත් වෙනවා) නාගොඩ තෙක් දුවන බස්රථය පිටත් වුණේ නැත.

VII. Ответьте на следующие вопросы к тексту.

  1. සුරංචියාගේ පෙනුම (внешний вид) මොකක්ද? 2. සුරංචියා මට නෑගි කළේ මොකක්ද? 3. ගැමියන් තමන් නොදුටු ඇනී පෙරේරාගේ රැඟුම් වර්ණනා කළේ ඇයි? 4. සුරංචියා හා ඇනී පෙරමර්රා පාසැමලහි කළමනාකාරයා හමුවන්ට ගියේ මොනවා සඳහාද? 5. සුරංචියා දැන්වීම් කොළ බොහෝ ගණනක් ගෙනාවේ කොහෙන්ද? 6. සුරංචියා නාටකයෙන් පසු ළමයින්ට දෙන්නට පොරොන්දු වුණේ මොනවාද? 7. සෙනසුරාදා රැයෙහි පාසැලෙහි සිදුවුණේ (සිදුවෙනවා случаться) මොකක්ද? 8. එක් දිනකින් පසු ගැමියන්ට දැනගන්නට ලැබුණෙ මොකක්ද?

VIII. Переведите на сингальский язык.

  1. На прошлой неделе Борис купил десять теннисных мячей. 2. У тебя есть перочинный нож? 3. Сирипала пообещал достать несколько билетов бесплатно на этот концерт. 4. На этот раз я не забыл попросить Гунадасу принести мне завтра сингальско-русский словарь. 5. Я поставил тарелки на стол. 6. Сегодня она одела очень красивое сари. 7. В этом театре очень маленькая сцена. 8. Чтобы хорошо осветить эту комнату, нужно по меньшей мере три лампы, 9. Он несколько лет работал директором школы в нашей деревне. 10. В прошлом году его редко можно было видеть в читальном зале. 11. Нам очень понравилась игра этой актрисы. 12. Когда прошло три дня после его отъезда в Коломбо, мать стала беспокоиться. 13. В то время нам редко приходилось видеть радиоприемник. 14. Я не знаю, сколько стоит этот билет. 15. Так как в комнате стоял шум, я не слышал, что он сказал. 16. Я позвонил отцу, как только узнал, что Гунадаса вернулся из Коломбо. 17. Ты жаловался на него отцу? 18. Когда из комнаты, которая находилась за сценой, выскочил молодой человек и крикнул: Спасайтесь! – все побежали. 19. Внезапно я услышал, что мать плачет. 20. Когда мы рассказали об этом Суранчия, он рассмеялся. 21. Когда я вошел в комнату, я увидел, что отец слушает радио. 22. Когда мы увидели, что несколько молодых людей пошли обратно к школе, мы пошли с ними. 23. Хотя я и достал билет на этот спектакль, но пойти на него я не смог. 24. До семи вечера он рассказывал нам о жизни в Коломбо. 25. Как только я узнаю об этом, я позвоню тебе.