Урок 16

Настоящее совершенное время.

Страдательный залог.

Причастные обороты, вводимые словами විට и විගසම.

Неопределенно-личные предложения.

Настоящее совершенное время

Настоящее совершенное время образуется сочетанием причастного имени предшествующего действия с формой 3-го лица единственного числа настоящего времени причастного имени общего действия I තිබෙනවා или с глаголом неполной предикации ඇත.

При этом предложение стоит в неноминативной конструкции. В роли подлежащего выступает причастное имя предшествующего действия, при котором есть субъектное или субъектное и объектное определения. В роли сказуемого выступает причастное имя общего действия I තිබෙනවා или глагол неполной предикации ඇත. Для образования отрицательной формы настоящего совершенного времени употребляется причастное имя තිබෙනවා в отрицательной форме නොතිබෙනවා или глагол неполной предикации නැත.

Настоящее совершенное время служит для обозначения действия, которое закончилось до наступления момента речи, но продолжается в своих результатах и переводится на русский язык глаголом в прошедшем времени, например:

සුනිල් වෙළඳ ශාලාවට ගොස් තිබේ. Сунил ушел в магазин.

මා අලුත් ඇඳුම් කට්ටලයක් මිළ දී ගෙන ඇත. Я купил новый костюм.

ඔහු සමුපකාර සාප්පුවට තවමත් ගොස් නැත. Он еще не пошел в кооперативный магазин. (තවමත් еще).

Страдательный залог

Наряду с формой страдательного залога, которая была разобрана в 11 уроке, в сингальском языке есть еще две формы страдательного залога.

Первая из них образуется сочетанием причастного имени общего действия II с личными формами причастного имени общего действия I ලබනවා в настоящем или прошедшем времени. Лицо, производящее действие, выражается при этом именем существительным или заменяющим его словом в субъектнообъектном падеже с послелогом විසින්, а имя существительное или заменяющее его слово, которое обозначает лицо или предмет, испытывающее действие, стоит в именительном падеже. Причастное имя ලබනවා согласуется в лице и числе со словом, обозначающим лицо или предмет, который испытывает действие, например:

මා විසින් මේ පුවත්පත කියවනු ලබයි. Эта газета читается мной.

අප විසින් මේ පුවත්පත් කියවනු ලැබුවේය. Эти газеты были прочитаны нами.

ඔහු විසින් අපි අඳුනාගනු ලැබුවෙමු. Мы были узнаны им. (අඳුනාගන්නවා узнавать)

Вторая форма страдательного залога образуется путем сочетания причастия настоящего времени с застывшей формой 3-го лица единственного числа прошедшего времени причастного имени общего действия ලබනවා — ලදී. Лицо, производящее действие, если оно названо, стоит в субъектно-объектном падеже с послелогом විසින්. Лицо или предмет, испытывающий действие, стоит в субъектно-объектном падеже, например:

දොස්තරවරයා විසින් මා හොඳින් පරීක්ෂා කරන ලදී. Я был внимательно осмотрен доктором.

В том случае, если действие направлено на нескольких лиц, то имя существительное или местоимение, обозначающее их, стоит в именительном падеже множественного числа, а вместо застывшей формы 3-го лица единственного числа прошедшего времени употребляется застывшая форма 3-го лица множественного числа прошедшего времени причастного имени общего действия I, например:

ඔවුහු ගිය අවුරුද්දේ විෂ්වවිද්‍යාලයට යවන ලදහ. Они были посланы в университет в прошлом году.

Определительные причастные обороты в страдательном залоге образуются посредством употребления причастий настоящего или прошедшего времени от причастного имени ලබනවා в сочетании с причастным именем общего действия II, или посредством употребления застывшей формы причастия прошедшего времени от причастного имени ලබනවා — ලද в сочетании с причастиями настоящего времени, например:

ලංකාවේ වගා කරනු ලබන තේ බොහෝ රටවල් මිළ දී ගනියි. Многие страны покупают чай, выращиваемый на Цейлоне.

මල්ලීට මිළ දී ගන්නා ලද (ගනු ලැබූ) තෑග්ග මම ඔහුට හෙට දෙන්නම්- Я завтра отдам брату подарок, купленный для него.

Причастные обороты, вводимые словами විට и විගසම

Причастные обороты, вводимые в состав предложения словом විට, соответствуют придаточным предложениям времени с союзом когда в русском языке. Признак действия в таком обороте передается с помощью причастия настоящего или прошедшего времени, которое стоит непосредственно перед словом විට. При причастии в этом обороте могут быть субъектное и объектное определения, например:

උදේ හයට මා බස්නැවතුම්පොළට යන විට එහි කිසි කෙනෙකු සටින්නේ නැත. Когда я в шесть утра прихожу на автобусную остановку, там никого нет.

උදේ අප ගෙදරින් පිටත් වූ විට වේලාව අටයි කාල විය. Когда мы утром вышли из дома, было пятнадцать минут девятого.

Причастные обороты, вводимые в состав предложения словом විගසම, соответствуют временным придаточным предложениям с союзом как только в русском языке. Признак действия в таких причастных оборотах передается с помощью причастия прошедшего времени, которое стоит непосредственно перед словом විගසම. При причастии могут быть субъектное и объектное определения, например:

ඔහු කාමරයට ඇතුල් වූ විගසම මම ඔහු දුටුවෙමි. Я увидел его, как только он вошел в комнату.

මා ඔහු දුටු විගසම ඔහු අසනීපව පිටින්නේ යයි මට පැහැදිලි විය. Как только я его увидел, мне стало ясно, что он болен.

Неопределенно-личные предложения

В неопределенно-личных предложениях в сингальском языке сказуемое выражается причастным именем в форме 3-го лица множественного числа. Субъект действия при этом не называется, например:

මේ විශ්වවිද්‍යාලයේ රුසියානු භාෂාව ඉගෙන ගනිති. В этом университете учат русский язык.

ТЕКСТ

1977 අගෝස්තු මස 12 වැනිදා{1} මෝස්කව්හිදීය{2}

හිතවත් සුනිල්!

මොස්කව් ගුවන් විදුලියේ ආරාධනයක් පරිදි මා මොස්කව් ඇවිත් දැන් ගුවන් විදුලියේ පරිවරිතකයෙකු හා නිවේදකයෙකු වශයෙන් වැඩ කරන්නේ යයි මීට සුමාන තුනකට පමණ පෙර මා ඔබට කෙටි ලියුමකින් දත්වා ඇත. දැන් මොස්කව් ගැන ඔබට විස්තර කරන්නට මම කැමති වෙමි.

මා මොස්කව්වලට ඇවිත් මාස තුනක් ගත වී ඇත. මොස්කව් වැනි විශාල නගරයක් ගැන දැනගැනීමට මේ කාලය කෙටිය. එහෙත් දැන් මොස්කව් පිළිබඳ ප්‍රධාන කරුණු ගැන ලියන්නට මට පුළුවනි.

මොස්කව් සෝවියව් දේශයේ අගනුවර වුයේ ශ්රේෂ්ඨ ඔක්තෝබර් සමාජවාදි විප්ලවයෙන් පසුය. 1918 දී සෝවියට් ආණ්ඩුව පෙත්‍රොග්‍රාඩ්වලින් (දැන් ඒ නගරයට කියන්නේ ලෙනින්ග්‍රාඩ් කියාය{3}) මොය්කව්වලට පැමිණියේය.

නගරය මැද ක්‍රෙම්ලිනය පිහිටා තිබේ. එය තාප්පයකින් වට කරන ලද විශාල භූමියකි. එහි බොහෝ පැරණි දේවස්ථාන තිබේ. දැන් ඒවා කෞතුකාගාරවලට පරිවර්තනය කොට ඇත. ක්‍රෙම්ලිනය තුළවිශාල මන්දිරයෙහි උත්තරිතර සෝවියට් සභාවේ රැස්වීම් පැවැත්වෙයි. ක්‍රෙම්ලිනයේ ලෙනින් පදිංචි වී වැඩ කළේය. ක්‍රෙම්ලිනය අසල රතු චතුරශ්‍රයය. එහි ක්‍රෙම්ලින් තාප්පය අසල ලෙනින්ගේ සොහොන් කොත තිබේ. ලෙනිත්ගේ සොහොන් කොතට මුහුණ ලා සිටියොත් ඔබේ වමෙහි පැරණි දේවස්ථානයද ඔබෙ දකුණෙහි ඓතිහාසික කෞතුකාගාරය ද තිබේ.

මොස්කව් බොහෝ ලස්සණ නගරයකි. එහි වීදි පළල්ය. මොස්කව්හි ප්‍රධාන වීදිය ගෝර්කි වීදියය. එහි දෙපැත්තේ විශාල වෙළඳ ශාලා හා ආපාන ශාලා තිබේ. ඒ වීදිය දිගේ මෝටර්රථ, බස්රථ හා ට්‍රොලිබස්රථ වැළ නොකඩා යයි. උමං විදුලි දුම්රිය මාර්ගය සඳහන් නොකරන්නට බැරියි. එය මෙට්‍රෝ නමින් හඳුන්වති.{4} මෙට්‍රෝ නැවතුම්පොළවල් නියම මන්දිර වගේය. මිනිසුන් මෙට්‍රෝ නැවතුම්පොළවලට ඇතුල් වන්නේ ද ඒවායින් පිටත්වන්නේ ද විදුලි පඩි පෙළ මගිනි. මෙට්‍රෝ ව්දුලි දුම්රිය පැයකට කිලොමීටර් හැත්තෑ පහක වේගයෙන් ගමන් කරයි. එහි ගමන් ගාස්තුව සුළු එකකි. කොපෙක් පහක් ගෙවා ඕනෑම දිහාවකට ඕනෑම දුර ප්‍රමාණයකට යන්නට පුළුවනි.

මොස්කව්හි බොහෝ උද්‍යාන තිබේ. ඒවායින් මිනිසුන් අතර වැඩිම ජනප්‍රිය උද්‍යානය – සංස්කෘතියේ හා විවේක ගැනීමේ ගෝර්කි උද්‍යානයය. එය මොස්කව් ගං ඉවුරේ පිහිටා තිබේ.

හැම අවුරුද්දේම විශේෂයෙන්ම ග්‍රීෂ්ම කාලයේදී මොස්කව්වලට සංචාරකයෝ විශාල සංඛ්‍යාවක් පැමිණෙති. සෝවියට් කලාව, සංස්කෘතිය හා ජීවිත ක්‍රමය දැනගැනීම සඳහා මොස්කව්හි හොඳ පහසුකම් තිබේ.

මොස්කව් වැදගත් සංය්කෘගුතික මධ්‍යස්ථානයකි. මෙහි නෘත්‍ය ශාලා විශාල ගණනක්ද විවිධ කෞතුකාගාරද බොහෝ පුස්තකාල ද තිබේ. මොස්කව්හි තිබෙන නෘත්‍ය ශාලාවලින් බොල්ෂෝයි නෘත්‍ය ශාලාව බොහෝ ප්‍රසිද්ධය. මීට සුමානයකට පමණ පෙර මගේ රුසියානු මිත්‍රයන් විසින් එහි යන්නට මට ආරාධනා කරන ලදී. එහි අප නැරඹුවේ ප්‍රසිද්ධ රුසියානු ප්‍රබන්ධකයෙකු වන චයිකොව්ස්කි විසින් සම්පාදනය කරන ලද “හංස පොකුණ” නමැති මුද්‍රා නැටුමය. ඒ මුද්‍රා නැටුමෙහි බොහෝ ජනප්‍රිය නළුනිළියෝ රඟපෑවෝය. දවසක් මම ත්‍රෙතියාකොව් චිත්‍ර ප්‍රදර්ශනයටද ගියෙමි. එහි ප්‍රසිද්ධ රුසියානු හා සෝවියට් චිත්‍රශිල්පීන්ගේ චිත්‍ර ප්‍රදර්ශන කරන ලදී.

මොස්කව් අධ්‍යාපනමය් වැදගත් මධ්‍යස්ථානයක්ද වෙයි. මෙහි විශ්වවිද්‍යාල දෙකකි – එනම් මොස්කව් චිශ්වවිද්‍යාලය හා මිත්‍රත්ව විශ්වවිද්‍යාලයයි.

චයිකොව්ස්කි සංගීතවිද්‍යාලය ද සඳහන් නොකරන්නට බැරිය. සෝවියට් දේශයේ විශාලම පුස්තකාලය මොස්කව්හි තිබේ. එය ලෙනින් පුස්තකාලයය.

කර්මාන්තය අතින්ද මොස්කව් බොහෝ වැදගත් මධාළුස්ථානයකි. මමාස්කචිහි කම්හල් සිය ගණනක් තිමබ්. ඒ කම්හල්වල මොස්කව් කම්කරුවන් විසින් නිපදවනු ලබන විවිධ භාණ්ඩවල තත්ත්වය බොහෝ උසස්ය. ඒවා ලෝකයේ රටවල් විශාල සංඛ්‍යාවකට යවනු ලැබේ.

දැන් මට මොස්කව් ගැන ලියන්නට පුළුවන් වන්නේ එපමණයි. මොස්කව් ගැන නව තොරතුරු දැනගන්නට ඔබ කැමතිද? එසේ තම් මට ලියා එවන්න. මොස්කව් ගැන ඉංග්‍රිසි භාෂාවට පරිවර්තනය කරන ලද පොත් මිළට ගෙන තැපෑලෙන් හෝ ලංකාවට එන කියි කෙනෙකු අත හෝ ඔබට එවන්නම්.

සුනිල්! මා ලංකාවෙන් පිටත් වී යන්නට පෙර ගුණදාස පෙරේරා ඔහු සඳහා කුඩා රේඩියෝවකුත් සෝවියට් තැපැල් මුද්දරත් මිළට ගන්නා ලෙස මගෙන් ඉල්ලා තිබේ.{5} තැපැල් මුද්දර මේ ලියුම් කවරය තුළට දමා එවන්නම. කුඩා රේඩියෝවක්ද මා මිළට ගෙන ඇත. අවස්ථාවක් ලැබුණු විගසම තැපැල් කරන්නේ යයි ඔහුට දන්වන්න.

තාත්නාටද අම්මාටද මල්ලීටද සුභපැතුම් පිරිනමන්න.

මීට අවංක නිමල්.

СЛОВАРЬ

හිතවත් [hitavat] дорогой

ගුවන් විදුලිය [guvan viduliya] радио, радиостанция

ආරාධනය [ārādhanaya] приглашение

පරිදි [paridi] послелог по, в соответствии с

පරිවර්තකයා [parivartakayā] переводчик

නිවේදකයා [nivēdakyā] диктор

පමණ [pamaṇa] 1. только; 2. около, приблизительно

ලියුම [liyuma] письмо

දන්වනවා [danvanavā] сообщать

විස්තර කරනවා [vistara karanavā] зд. писать подробнее

ගතවෙනවා [getavenavā] проходить (о времени)

වැනි [væni] послелог подобный, такой как

කරුණ [karuṇa] факт, обстоятельство

ශ්රේෂ්ඨ [śrēṣṭha] великий

සමාජවාදී [samājavādī] социалистический

විප්ලවය [viplavaya] революция

ආණ්ඩුව [āṇḍuva] правительство

කියා [kiyā] служебн. слово соответствует служебному слову යයි

ක්‍රෙම්ලිනය [kremlinaya] Кремль

තාප්පය [tāppaya] стена

වට කරනවා [vaṭa karanavā] окружать

භූමිය [bhūmiya] территория; участок

දේවස්ථානය [dēvasthānaya] церковь

කෞතුකාගාරය [kaŭtukāgāraya] музей

පරිවර්තනය කරනවා [parivartanaya karanavā] 1. превращать; 2. переводить (на язык и т.п.)

උත්තරිතර සෝවියට් සභාව [uttaritara sōviyaṭ sabhāva] Верховный Совет

පදිංචි වෙනවා [padiṃci venavā] жить, проживать

ක්‍රෙම්ලින් [kremlin] кремлевский

සොහොන් කොත [sohon kota] мавзолей

මුහුණ ලා සිටිනවා [muhuṇa lā siṭinavā] встать лицом к чему-л. (с дат. пад.)

වම [vama] левая сторона

දකුණ [dakuṇa] правая сторона

ඓතිහාසික [aĭtihāsika] исторический

වීදිය [vīdiya] улица

පළල් [paḷal] широкий

දෙපැත්ත [depætta] две стороны

ආපාන ශාලාව [āpāna śālāva] ресторан

මෝටර්රථය [mōṭarrathaya] автомобиль

ට්‍රොලිබස්රථය [ṭrolibasrathaya] троллейбус

වැළ නොකඩා [væḷa nokaḍā] непрерывно

උමං විදුලි දුම්රිය [umaṃ viduli dumriya] метро, подземная железная дорога

සඳහන් කරනවා [sandahan karanavā] упоминать

හඳුන්වනවා [handunvanavā] называть

නියම [niyama] настоящий

වගේ [vagē] послелог похожий; как

විදුලි පඩිපෙළ [viduli paḍipeḷa] эскалатор

මගින් [magin] послелог посредством; по

වේගය [vēgaya] скорость

ගමන් [gaman] проездной

ගාස්තුව [gāstuva] плата

සුළු [suḷu] маленький, небольшой

ඕනෑම [ōnǣma] любой

දිහාව [dihāva] направление

දුරප්‍රමාණය [durapramāṇya] расстояние

ජනප්‍රිය [janapriya] популярный

මොස්කව් ගං ඉවුර [moskav gaṃ ivura] берег Москвы-реки

ග්‍රීෂ්ම කාලය [grīṣma kālaya] лето

කලාව [kalāva] искусство

ජීවිත ක්‍රමය [jīvita kramaya] образ жизни

පහසුකම [pahasukama] условие, возможность

සංස්කෘතික [saṃskrutika] культурный

ගණන [gaṇana] число

සම්පාදනය කරනවා [sampādanaya karanavā] писать (музыку и т.п.)

හංස පොකුණ [haṃsa pokuṇa] «Лебединое озеро»

මුද්‍රා නැටුම [mudrā næṭuma] балет

චිත්‍ර [citra] 1. картинный; 2. картины

චිත්‍රය [citraya] картина

ප්‍රදර්ශනය [pradarśanaya] выставка; зд. галерея

චිත්‍රශිල්පියා [citraśilpiyā] художник

ප්‍රදර්ශනය කරනවා [padarśanaya karanavā] выставлять, экспонировать

අධ්‍යාපනය [adhyāpanaya] образование

සිය ගණනක් [siya gaṇanak] сотни

තත්ත්වය [tattvaya] зд. качество

යවනවා [yavanavā] посылать

එපමණ [epamaṇa] только это

තව [tava] еще

තොරතුරු [toraturu] сведения

ලියා එවනවා [liyā evanavā] написать письмо; прислать письмо

තැපැල [tæpæla] почта

අත [ata] послелог через, посредством

එවනවා [evanavā] присылать

තැපැල් මුද්දරය [tæpæl muddraya] почтовая марка

ලියුම් කවරය [liyum kavaraya] конверт

තුළට [tuḷaṭa] послелог внутрь

දමනවා [damanavā] класть (внутрь)

අවස්ථාව [avasthāva] возможность

තැපැල් කරනවා [tæpæl karanavā] высылать почтой

සුභපැතුම [subhapætuma] поздравление, искреннее пожелание

පිරිනමනවා [pirinamanavā] передавать

අවංක [avaṃka] искренний; මීට අවංක искренне ваш (или твой)

 

КОММЕНТАРИЙ

{1}. 1977 අගෝස්තු මස 12 වැනිදා Годы в сингальском языке обозначаются числительными, как и в русском языке, а местный падеж числительного, обозначающего год, соответствует предлогу в в русском языке. Поэтому цифра 1977 читается в данном случае так: එක්දාස්නවසියහැත්තෑහතේ

{2}. මොස්කව්හිදී в Москве. Названия зарубежных городов переходят на сингальский язык в форме основы (совпадающей с именительным падежом множественного числа). Поэтому названия зарубежных городов в сингальском языке могут выступать в функции определения, а при употреблении в значении имени существительного изменяются по падежам, как неодушевленные имена существительные во множественном числе, например: මොස්කව්වල в Москве, මොස්කව්වලට в Москву, මොස්කව්වලින් из Москвы. При этом местный падеж может также образовываться путем прибавления к названию города окончания -හි.

… මොස්කව් ඇවිත් … приехав в Москву. Так как මොස්කව් является основой слова, то она может соединяться с причастными именами общего действия I, обозначающими движение, образуя сложные причастные имена, например: මොස්කව් යනවා ехать в Москву, මොස්කව් එනවා приезжать в Москву.

{3}. දැන් ඒ නගරයට කියන්නේ ලෙනින්ග්‍රාඩ් කියාය. Теперь этот город называют (или называется) Ленинград(ом). В сингальском языке в определенных конструкциях причастное имя общего действия කියනවා может иметь значение называть (называться), значить или быть.

В конструкции, где причастное имя කියනවා имеет значение называть (называться), имя существительное, обозначающее предмет, о котором идет речь, стоит в дательном падеже. Слово, обозначающее название этого предмета, стоит в именительном падеже в конце предложения в сочетании со служебным словом කියා. Если субъект действия назван, то он выражен именем существительным или заменяющим его словом в субъектно-объектном падеже, например:

(ශිෂ්‍යශිෂ්‍යාවන්) මේ විශ්වවිද්‍යාලයට කියන්නේ මිත්‍රත්ව විශ්වවිද්‍යාලය කියාය. Этот университет (студенты) называют Университетом дружбы.

Аналогичным образом строится конструкция, в которой причастное имя කියනවා имеет значение быть, если в предложении идет речь о значении какого-либо слова.

රුසිවෙන් (по-русски) මේසයට කියන්නේ මොකක්ද? Как будет по-русски «මේසය»?

රුසිවෙන් මේසයට කියන්නේ стол කියාය. По-русски «මේසය» будет «стол».

При этом, если речь идет о значении не сингальского слова, то к нему присоединяется суффикс -එක, например:

සිංහලින් стул එකට කියන්නේ මොනවා කියාද? Как будет по-сингальски «стул»?

සිංහලින් стул එකට කියන්නේ පුටුව කියාය. По-сингальски стул будет «පුටුව».

Причастное имя කියනවා может иметь значение значить в вопросительных предложениях, когда речь идет о значении слов.

සිංහලින් මේසය කියන්නේ මොනවාටද? Что значит по-сингальски «මේසය»?

{4}. එය මෙට්‍රෝ නමින් හඳුන්වති. Ее (подземную железную дорогу) называют метро. Причастное имя හඳුන්වනවා называть употребляется в сочетании с существительным නම имя в инструментальном падеже. Слово, обозначающее название предмета или лица, о котором идет речь, ставится перед именем существительным නම либо в форме основы, либо в форме именительного падежа. В последнем случае между словом, обозначающем название предмета или лица и именем существительным නම ставится причастие යන, например:

මේ විශ්වවිද්‍යාලය මිත්‍රත්ව විශ්වවිද්‍යාලය යන නමින් හඳුන්වති. Этот университет называют Университетом дружбы народов.

{5}. මිළට ගන්නා ලෙස … ඉල්ලා තිබේ. попросил купить

УПРАЖНЕНИЯ

I. Прочтите, перепишите и письменно переведите текст урока. Выучите новые слова.

II. Замените в следующих предложениях простое прошедшее время настоящим совершенным временем.

  1. සුතිල් විශ්වවිද්‍යාලයට ගිසේය. 2. දැන් අපේ මිල්ලී විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉගෙනගන්නේ යයි මම ඇයට කෙටි ලියුමකින් දැන්වුවෙමි. 3. ඔහු නැපැල් මුද්දර කීපයක් මිළ දී ගත්තේය. 4. ඔවුහු ටැක්සියකින් ගුවන්තොටුපොළට ගියෝය. 5. මම කැෂියර් වෙතට ගොස් මුදල් ගෙවුවෙමි. 6. ඔවුහු පිරිමීන්ගේ කමිස විකුණන අංශයට ගියෝය. 7. ගුණදාස පෙරේරා මොස්කව් ගුවන්විදුලියේ ආරාධනයක් පරිදි මොස්කව්වලට පැමිණියේය. 8. මම ගුණදාසට ගුවන්විදුලියේ නිවේදකයෙකුගේ වැඩ ගැන විස්තර කළෙමි. 9. මා සුනිල්ට ලියුමක් යවා දැත් සුමාන දෙකක් ගත විය. 10. සවස හයට නොවරදවා එන්නට ඔවුහු පොරොන්දු වූහ. 11. අපි ඉතුරු මුදල් අම්මාට දුන්නෙමු. 12. දැන් ලංකාව පිළිබඳ ප්‍රධාන කරුණු ගැන වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කරන්නට මට පුළුවන් විය. 13. මේ මිනිහා ට්‍රොලිබස්රථයෙන් බැස්සේය. 14. අම්මා මට මල්ලීගේ සුභපැතුම් පිරිනැමුවාය. 15. මේ චිත්‍රශිල්පියෝ අලුත් චිත්‍ර ප්‍රදර්ශනය කළෝය. 16. සිය ලියුමෙහි ඔහු මේ සංගීතවිද්‍යාලය ගැනද සඳහන් කළේය.

III. Переведите следующие предложения из действительного залога в страдательный (первая форма).

Образец: ඔහු මේ පොන මිළ දී ගත්තේය. – ඔහු විසින් මේ පොත මිළ දී ගනු ලැබුවේය.

  1. අම්මා අප වෙළඳ ශාලාවට යැවුවාය. 2. මම මොස්කව් වීදිවල බොහෝ සංචාරකයන් දුටුවෙමි. 3. සුනිල් රුසියානු කලාව හා සංස්කෘතිය ගැන විශාල උනන්දුවක් දක්වයි. 4. ඊයේ ඔවුහු බොල්ෂෝයි නෘත්‍ය ශාලාවෙහි අලුත් මුද්‍රා නැටුමක් නැරඹුවෝය. 5. “හංස පොකුණ” නමැති මුද්‍රා නැටුම චයිකොව්ස්කි සම්පාදනය කළේය. 6. සවස්වරුවේදී තාත්තා මේ සඟරා කියවයි. 7. මේ අවුරුද්දේ ලංකාව බොහෝ කාර්මික භාණ්ඩ මිළ දී ගත්තේය.

IV. Переведите следующие предложения из действительного залога в страдательный (вторая форма).

Образец: මම සුනිල් සඳහා මෙ තැපැල් මුද්දර මිළ දී ගත්තෙමි. – මා විසින් සුනිල් සඳහා මේ නැපැල් මුද්දර මිළ දී ගන්නා ලඳී.

  1. ශේෂ්ඨ ඔක්නෝබර් සමාජවාදී විප්ලවයෙන් පසු සෝවියට් ආණ්ඩුව මේ දේවස්ථානය කෞතුකාගාරයට පරිවර්තනය කළේය. 2. මීට සුමානයකට පමණ පෙර ගුණදාස අත මම ඔබට මේ පොත යැවුවෙමි. 3. අවස්ථාවක් ලැබුණු විගසම මේ චිත්‍රශිල්පියා සිය චිත්‍ර ප්‍රදර්ශනය කළේය. 4. ඊයේ මොස්කව් ගුවන් විදුලිය මෙය ගැන කීපවරක් සඳහන් කළේය. 5. මේ ලියුම් කවරය තුළට ඈ තැපැල් මුද්දර කීපයක් දැමුවාය. 6. මිත්‍රයෝ බොහෝ කමිස තෝරා බැලූහ. 7. තාත්තා ඉතුරු මුදල් ලබා ගත්තේය. 8. මම මල්ලීට නිල්පාට ටයිපටියක් තෑගි කළෙමි. 9. සුනිල් මේ සංගීතය පියානාවෙන් වාදනය කළේය.

V. Поставьте вместо точек подходящие по смыслу послелоги.

  1. මේ පුස්තකාලය අපේ විශ්වවිද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යශීෂ්‍යාවන් … බොහෝ ජනප්‍රියයි. 2. මොස්කව් විශ්වවිද්‍යාලයේ ආරාධනයක් … ගුණදාස පෙරේරා විශ්වවිද්‍යාලයට ඇවිත් එහි අවුරුදු දෙකක් … වැඩ කළේය. 3. මීට අවුරුද්දකට පමණ … ඔහු ලංකාවෙන් මොස්කව්වලට ආපසු ආවේය. 4. අපේ නගරයේ ප්‍රධාන වීදිය … මෝටර්රථ, බස්රථ හා ට්‍රොලිබස්රථ වැළ නොකඩා යයි. 5. තාත්තා … ගෙනෙන ලද පොත් ඔහු අල්මාරිය … දැමුවේය. 6. සෝවියට් ආර්ථිකය … ප්‍රධාන කරුණු ඔහු මට විස්තර කොට තිබේ. 7. චතුරශ්‍රය … කුඩා උද්‍යානයක් තිබේ. 8. ඔවුන් පාඩම් කරන්නේ සුනිල්ගේ කාමරය … ය. 9. මම සුනිල් … තාන්තාට ලියුමක් යැව්වෙමි. 10. ඔහු ඒ පැරණි සඟරා අල්මාරිය … දැමුවේය. 11. අප යන බස්රථය දුම්රිය නැවතුම්පොළ … නැවැත්වුවේස. 12. ඒ ශීෂ්‍යයන් … සුනිල් ද විය. 13. අධ්‍යාපනය ලබාගැනීම … සුනිල් මෝස්කව්වලට ගොස් ඇත. 14. ඉතුරු මුදල් ලබාගැනීමෙන් … ඔහු සාප්පුවෙන් පිටත් විය. 15. ගෙදරින් පිටත් වෙන්නට … මම ගුණදාසට ටැලිපෝන් කළෙමි.

VI. Переведите на сингальский язык.

  1. Сирил два года работал диктором московского радио. 2. В прошлом году по приглашению Московского университета в Москву приехало несколько цейлонских студентов. 3. Он три года работал переводчиком на Цейлоне. 4. Прошло два месяца после того, как я вернулся с Цейлона. 5. После революции этот дворец был превращен в исторический музей. 6. Здание, где проводятся заседания Верховного Совета, находится в Кремле. 7. В воскресенье мы ходили в мавзолей Ленина. 8. Утром и вечером по этой улице непрерывно едут автомобили, автобусы, троллейбусы. 9. На этом автомобиле можно ехать со скоростью 120 километров в час. 10. Пиядасе очень понравились станции метро. 11. Этот композитор очень популярен в нашей стране. 12. Многие туристы, приезжающие в Москву, идут в Большой театр, чтобы посмотреть балет «Лебединое озеро». 13. Вчера я пригласил моих друзей (пойти) в Третьяковскую галерею. 14. В нашем университете, то есть в Университете дружбы народов, учится много студентов, приехавших из стран Азии и Африки. 15. Нельзя не упомянуть о том, что этот город крупный культурный центр. 16. Он приехал в наш город после того, как кончил Московскую консерваторию имени Чайковского. 17. Автомобили, выпускаемые в Советском Союзе, можно увидеть во многих странах мира. 18. Вчера я послал по почте несколько книг Гунадасе. 19. Мне нужно несколько почтовых конвертов. 20. Передай мои наилучшие пожелания Сарату.